Autyzm przez lata był postrzegany głównie jako zaburzenie występujące u chłopców. Coraz więcej badań pokazuje jednak, że dziewczęta i kobiety również znajdują się w spektrum – często pozostając niezdiagnozowane przez długi czas. Ich objawy bywają mniej widoczne, a zdolność do maskowania trudności sprawia, że rozpoznanie autyzmu jest znacznie trudniejsze.
Dlaczego autyzm częściej diagnozuje się u chłopców?
Statystyki pokazują, że autyzm diagnozuje się cztery razy częściej u chłopców niż u dziewcząt. Nie oznacza to jednak, że występuje on częściej u płci męskiej. Różne, złożone uwarunkowania sprawiają, że dziewczęta i kobiety mierzą się z dodatkowymi trudnościami diagnostycznymi. Problemów z diagnozą wśród kobiet upatruje się zarówno w czynnikach społecznych, jak i w niedopasowanym systemie diagnostycznym, który przez lata skupiał się w większym stopniu na badaniu chłopców. Dodatkowo istnieje hipoteza tzw. efektu ochronnego u kobiet, według której do ujawnienia się autyzmu potrzebne są silniejsze czynniki genetyczne. Jednak największym problemem w rozpoznaniu autyzmu u dziewcząt jest to, że znacznie częściej stosują one tzw. maskowanie.
Maskowanie autyzmu u dziewcząt i kobiet
Diagnoza u dziewcząt często bywa pomijana, ponieważ rzadziej występuje u nich klasyczny obraz autyzmu. Dodatkowo dziewczynki wykazują większe zdolności społeczne niż chłopcy w spektrum autyzmu. Zazwyczaj mają też silniejszą potrzebę dopasowania się do otoczenia, przez co nie wzbudzają uwagi diagnosty. Jedna z hipotez wskazuje na możliwą rolę różnic hormonalnych (np. oksytocyny), jednak nie ma jednoznacznych dowodów potwierdzających tę zależność.
Objawy autyzmu u kobiet – dlaczego są mniej widoczne?
Objawy autyzmu u kobiet często mają bardziej subtelny charakter niż u mężczyzn. Dziewczęta częściej koncentrują się na obserwowaniu otoczenia, co wiąże się m.in. z ich potrzebą dopasowania się. Dzięki temu łatwiej przychodzi im naturalne dostosowywanie się do sytuacji społecznych. Jednak łatwość ta może nie trwać długo, szczególnie w okresie dojrzewania, gdy relacje społeczne stają się bardziej skomplikowane i rozumienie sygnałów otoczenia nabiera istotności.
Zainteresowania w spektrum autyzmu u dziewcząt
Osoby ze spektrum autyzmu często posiadają specjalne zainteresowania, które mogą przypominać swego rodzaju obsesję. Jednak te pasje zwykle kojarzymy z „hobby dla chłopców”, np. z zainteresowaniem pociągami czy pokemonami. Z kolei dziewczęta w spektrum autyzmu częściej posiadają mniej niszowe hobby, takie jak literatura, sztuka czy psychologia. Zainteresowania te różnią się od neurotypowych pasji tym, że są one bardziej ustrukturyzowane. W przypadku, gdy pasją dziewczynki jest psychologia czy mowa ciała, diagnoza może być szczególnie utrudniona, gdyż osoba ta może wykorzystywać swoją wiedzę w sytuacjach społecznych. Nie są to jednak zachowania intuicyjne, lecz wyuczone.
Współwystępujące zaburzenia u kobiet w spektrum autyzmu
Ponieważ kobiety często otrzymują diagnozę później niż mężczyźni, przez lata mogą kumulować się u nich liczne negatywne konsekwencje. Długotrwałe napięcie często prowadzi do współwystępowania problemów psychicznych, które bywają traktowane jako wyjaśnienie objawów autyzmu u kobiet. Najpopularniejszymi współwystępującymi zaburzeniami są zaburzenia lękowe, OCD, depresja czy ADHD.
Dlaczego wczesna diagnoza autyzmu jest ważna?
Ważne jest, aby w momencie podejrzenia autyzmu skontaktować się z diagnostykiem, aby potwierdzić diagnozę, gdyż wiąże się to z wcześniejszym dostępem do pomocy specjalisty. Wczesne rozpoznanie oznacza proaktywny dostęp do terapii i nauki radzenia sobie z autyzmem.
