Wojna domowa w Sudanie stała się jednym z najpoważniejszych kryzysów humanitarnych współczesnego świata. Walki, które wybuchły w 2023 roku, szybko przerodziły się w brutalny konflikt zbrojny, niszcząc struktury państwa, zmuszając miliony ludzi do ucieczki i pogłębiając wieloletnią niestabilność kraju. Sudan, już wcześniej osłabiony kryzysami politycznymi i gospodarczymi, znalazł się na krawędzi całkowitego rozpadu.
Geneza konfliktu
Bezpośrednią przyczyną wojny domowej był konflikt pomiędzy dwiema rywalizującymi frakcjami wojskowymi, Sudańskimi Siłami Zbrojnymi (SAF) oraz Siłami Szybkiego Wsparcia (RSF). Obie formacje współpracowały wcześniej przy obaleniu wieloletniego dyktatora Omara al-Baszira w 2019 roku, jednak sojusz ten miał charakter tymczasowy. Spór o kontrolę nad państwem, armią oraz procesem przejścia do rządów cywilnych doprowadził do otwartego starcia.
Wybuch walk i chaos w Chartumie
Walki rozpoczęły się w stolicy kraju, Chartumie, i szybko rozprzestrzeniły się na inne regiony Sudanu. Starcia toczyły się na ulicach miast, w pobliżu lotnisk, szpitali i osiedli mieszkalnych. Intensywne użycie broni ciężkiej i lotnictwa w gęsto zaludnionych obszarach doprowadziło do ogromnych zniszczeń infrastruktury oraz śmierci tysięcy cywilów. Chartum, niegdyś centrum polityczne i gospodarcze kraju, stał się symbolem upadku państwa.
Rola Sił Szybkiego Wsparcia
Szczególnie kontrowersyjną rolę w konflikcie odgrywają Siły Szybkiego Wsparcia, wywodzące się z milicji odpowiedzialnych za zbrodnie w Darfurze na początku XXI wieku. RSF oskarżane są o masowe naruszenia praw człowieka, w tym czystki etniczne, grabieże oraz przemoc wobec ludności cywilnej. Ich działania pogłębiły chaos i strach, szczególnie w zachodnich regionach kraju.
Kryzys humanitarny na niespotykaną skalę
Wojna domowa doprowadziła do jednego z największych kryzysów humanitarnych na świecie. Miliony Sudańczyków zostały zmuszone do opuszczenia swoich domów, uciekając do sąsiednich państw lub prowizorycznych obozów dla uchodźców. Brakuje dostępu do żywności, wody pitnej oraz opieki medycznej. System ochrony zdrowia w wielu miejscach przestał funkcjonować, a organizacje humanitarne mają poważnie ograniczony dostęp do obszarów objętych walkami.
Społeczeństwo które walczy o przetrwanie
Największą ofiarą konfliktu jest ludność cywilna. Codzienne życie zostało sparaliżowane szkoły są zamknięte, rynki nie działają, a ceny podstawowych produktów gwałtownie wzrosły. Mieszkańcy miast i wsi próbują przetrwać w warunkach ciągłego zagrożenia, bombardowań i braku bezpieczeństwa. Wojna pogłębia traumę społeczną i niszczy więzi, które i tak były osłabione latami konfliktów.
Pomoc która nie dociera
Społeczność międzynarodowa podejmowała próby mediacji i zawarcia zawieszenia broni, jednak większość porozumień okazywała się krótkotrwała lub nieskuteczna. Brak zdecydowanej presji politycznej oraz sprzeczne interesy regionalne utrudniają zakończenie walk. Jednocześnie pomoc humanitarna nie nadąża za rosnącymi potrzebami ludności Sudanu.
